پرکلرواتیلن صنعتی – تتراکلرواتیلن (Perchloroethylene)

پرکلرواتیلن صنعتی (Perchloroethylene یا تتراکلرواتیلن، C₂Cl₄) حلال کلردار، سنگین و غیرقابل اشتعال با نقطه‌ی جوش حدود ۱۲۱ درجه‌ی سانتی‌گراد است. قدرت بالای آن در حل کردن چربی، روغن و موم، همراه با اشتعال‌ناپذیری، آن را به حلال اصلی خشک‌شویی و چربی‌زدایی بخار فلزات تبدیل کرده است. چگالی آن حدود ۱٫۶ گرم بر سانتی‌متر مکعب است و بخار آن از هوا سنگین‌تر است. پرکلرواتیلن در مقررات ایمنی شغلی و محیط زیستی به‌عنوان ماده‌ای نیازمند کنترل دقیق مواجهه شناخته می‌شود.

کاربردهای پرکلرواتیلن صنعتی

• نساجی و خشک‌شویی: حلال اصلی دستگاه‌های خشک‌شویی و لکه‌بری پارچه.
• فلزات: چربی‌زدایی بخار و شست‌وشوی قطعات فلزی پیش از آبکاری و رنگ.
• چسب و لاستیک: حلال در برخی چسب‌ها، پاک‌کننده‌ها و ترکیبات لاستیکی.
• رنگ و پوشش: حلال پاک‌کننده و رنگ‌بر.
• صنایع شیمیایی: ماده‌ی اولیه‌ی تولید برخی مبردها و ترکیبات فلوئوردار.

روش استفاده و آماده‌سازی پرکلرواتیلن صنعتی

• پرکلرواتیلن را در سامانه‌های بسته و مجهز به بازیافت بخار مصرف کنید.
• در چربی‌زدایی بخار، دمای بخار و زمان تماس را مطابق دستورالعمل دستگاه تنظیم کنید.
• حلال مصرف‌شده را برای تقطیر و بازیافت جمع‌آوری کنید و به فاضلاب نریزید.

نکات مصرف پرکلرواتیلن صنعتی

• بخار آن از هوا سنگین‌تر است و در گودال‌ها و فضاهای بسته تجمع می‌یابد.
• در تماس با شعله یا سطوح بسیار داغ تجزیه می‌شود و گازهای سمّی مانند فسژن و هیدروژن کلرید تولید می‌کند.
• برای پایداری در برابر تجزیه، نوع پایدارشده (Stabilized) را مصرف کنید.
• با پودر آلومینیوم و فلزات فعال واکنش‌پذیر است؛ از تماس با آن‌ها جلوگیری کنید.

نکات ایمنی و نگهداری پرکلرواتیلن صنعتی

• استنشاق بخار آن سرگیجه، سردرد و اثر بر دستگاه عصبی ایجاد می‌کند و مواجهه‌ی طولانی با آن به‌عنوان عامل احتمالی سرطان‌زا طبقه‌بندی شده است؛ تهویه‌ی موضعی و ماسک مناسب ضروری است.
• پوست را چربی‌زدایی و تحریک می‌کند؛ از دستکش مقاوم در برابر حلال‌های کلردار استفاده کنید.
• برای آبزیان سمّی و ماندگار است؛ از نشت آن به خاک و آب جلوگیری کنید.
• در ظرف فلزی دربسته، جای خنک و دور از نور مستقیم نگهداری شود.
• برگه‌ی ایمنی (SDS) را پیش از کار مطالعه کنید.

پرکلرواتیلن، تری‌کلرواتیلن یا دی‌کلرومتان؟

تری‌کلرواتیلن قدرت حلالیت مشابه و نقطه‌ی جوش کمتری دارد و در چربی‌زدایی فلزات رایج است. دی‌کلرومتان بسیار فرّارتر است و بیشتر برای رنگ‌بری و استخراج به کار می‌رود. پرکلرواتیلن کندترین تبخیر را در این گروه دارد و برای خشک‌شویی، که بازیافت حلال اهمیت دارد، مناسب‌ترین گزینه است.

سؤالات متداول درباره‌ی پرکلرواتیلن صنعتی

پرکلرواتیلن برای چه استفاده می‌شود؟

حلال اصلی خشک‌شویی و چربی‌زدایی فلزات و حلال در برخی چسب‌ها و پاک‌کننده‌ها.

آیا پرکلرواتیلن آتش می‌گیرد؟

خیر؛ قابل اشتعال نیست، اما در تماس با شعله یا سطوح داغ تجزیه می‌شود و گازهای سمّی تولید می‌کند.

آیا پرکلرواتیلن خطرناک است؟

استنشاق بخار آن بر دستگاه عصبی اثر دارد و مواجهه‌ی طولانی با آن باید محدود شود؛ استفاده در سامانه‌ی بسته و با تهویه‌ی مناسب ضروری است.

تفاوت پرکلرواتیلن و تری‌کلرواتیلن چیست؟

پرکلرواتیلن چهار اتم کلر و نقطه‌ی جوش بالاتری دارد و کندتر تبخیر می‌شود؛ تری‌کلرواتیلن سه اتم کلر دارد و فرّارتر است.

چرا باید حلال مصرف‌شده بازیافت شود؟

پرکلرواتیلن در محیط زیست ماندگار است؛ تقطیر و بازیافت آن هم هزینه را کاهش می‌دهد و هم از آلودگی جلوگیری می‌کند.

فرق این گرید با گریدهای دیگر چیست؟

این صفحه مخصوص گرید صنعتی است که برای فرایندهای تولیدی و مصارف صنعتی عرضه می‌شود و برای مصارف خوراکی، دارویی یا آرایشی مناسب نیست. برای این مصارف، گرید مخصوص همان کاربرد را انتخاب کنید.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.