اسید فوماریک (Fumaric Acid)
اسید فوماریک (E297) پودر سفید و بیبو با ترشمزگی قوی و رطوبتپذیری بسیار کم است. اسیدیکنندهی غذایی و مادهی اولیهی رزینهای پلیاستر و آلکیدی و چسبدهی کاغذ.
اسید فوماریک یک دیکربوکسیلیک اسید غیراشباع است که به شکل پودر سفید و بیبو عرضه میشود و با کد E297 بهعنوان اسیدیکننده در صنایع غذایی شناخته میشود. ترشمزگی آن قویتر از اسید سیتریک است، رطوبت را بهسختی جذب میکند و در مقدار کم اسیدیتهی مؤثر میدهد؛ برای همین در پودرهای نوشیدنی، آدامس و شیرینیهای خشک کاربرد فراوان دارد. در صنعت نیز مادهی اولیهی رزینهای پلیاستر غیراشباع و آلکیدها و در چسبدهی کاغذ با رزین است.
کاربردهای اسید فوماریک
- غذا و نوشیدنی: اسیدیکنندهی پودر نوشیدنی، آدامس، آبنبات، ژله و مخلوطهای خشک.
- نانوایی: تنظیم اسیدیتهی خمیر و بهبود ماندگاری برخی فرآوردهها.
- رزینسازی: مادهی اولیهی پلیاسترهای غیراشباع و رزینهای آلکیدی.
- کاغذ: مصرف در رزینهای چسبدهی (Sizing).
- رنگ و پوشش: افزودنی در رزینهای پوشش و رنگهای ویژه.
- خوراک دام: اسیدیکنندهی طبق مقررات (در گرید مجاز).
روش استفاده و آمادهسازی اسید فوماریک
- در محصولات خشک، آن را همراه سایر پودرها کاملاً مخلوط کنید؛ چون در آب سرد کممحلول است، پودر ریز بهتر پخش میشود.
- برای انحلال بهتر در نوشیدنی، آب گرم یا ترکیب با اسیدهای دیگر (مثل سیتریک) استفاده کنید.
- مقدار مصرف را با آزمون طعم و pH هدف تنظیم کنید؛ معمولاً مقدار کمی از اسید سیتریک لازم است.
نکات مصرف اسید فوماریک
- انحلال کند و کم آن در آب سرد را در فرمولبندی در نظر بگیرید؛ در مایعات، ذرات درشت تهنشین میشوند.
- چون جاذب رطوبت نیست، برای پودرهای مستعد کلوخه شدن گزینهی خوبی است.
- برای مصرف خوراکی فقط گرید غذایی را با شناسهی کیفی معتبر مصرف کنید.
- در رزینسازی، خلوص و ایزومر ترانس بودن اهمیت دارد.
- برای کنترل ذرات درشت در نوشیدنی پودری، گرید ریزتر (مش بالاتر) انتخاب کنید تا سریعتر حل شود.
نکات ایمنی اسید فوماریک
- پودر برای چشم و مجاری تنفسی تحریککننده است؛ از ماسک گرد و غبار و عینک استفاده کنید.
- گرد و غبار ریز میتواند با هوا مخلوط انفجاری بسازد؛ از ایجاد جرقه و گرد زیاد پرهیز کنید.
- ظرف را دربسته و خشک نگه دارید.
- برگهی ایمنی (SDS) را مطالعه کنید.
اسید فوماریک یا اسید سیتریک؟
اسید فوماریک ترشی قویتر و جذب رطوبت بسیار کمتری دارد اما در آب سرد کممحلول است. اسید سیتریک بیآب در آب بسیار محلول و متداولترین اسیدیکننده است ولی رطوبتگیر است. برای پودرهای خشک و مقاوم به رطوبت فوماریک و برای نوشیدنیهای مایع سیتریک مناسبتر است.
سؤالات متداول دربارهی اسید فوماریک
اسید فوماریک چه کاربردی دارد؟
اسیدیکنندهی غذا و نوشیدنی و مادهی اولیهی رزینهای پلیاستر و آلکیدی و چسبدهی کاغذ.
E297 چیست؟
کد افزودنی غذایی اسید فوماریک است.
چرا در آب سرد کم حل میشود؟
ساختار ترانس و متقارن مولکول آن باعث شبکهی بلوری پایدار و حلالیت کم میشود.
اسید فوماریک رطوبت میگیرد؟
تقریباً خیر؛ به همین دلیل در پودرها گزینهی مناسبی است.
آیا فوماریک جایگزین سیتریک میشود؟
در بعضی کاربردهای خشک بله؛ ولی در مایعات بهدلیل حلالیت کم معمولاً مناسب نیست.
در رزین پلیاستر چه نقشی دارد؟
بهعنوان دیاسید غیراشباع در زنجیرهی پلیاستر پیوند دوگانه میدهد که امکان پخت (کراسلینک) با استایرن را فراهم میکند.
اسید فوماریک سمی است؟
در مقدار مجاز غذایی ایمن است؛ در مقدار بالا میتواند ناراحتی گوارشی بدهد.
فرق گریدها چیست؟
گرید غذایی برای مصرف خوراکی و گرید صنعتی برای رزینسازی است. این صفحه مخصوص گرید معرفیشده است؛ برای مصارف دارویی یا آزمایشگاهی با خلوص مشخص، گرید مربوط به همان مصرف را انتخاب کنید.
مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.
| نام انگلیسی | Fumaric Acid |
|---|---|
| نامهای دیگر | ترانس-بوتندیاوئیک اسید؛ E297 |
| فرمول شیمیایی | C₄H₄O₄ |
| شماره CAS | 110-17-8 |
| جرم مولکولی | 116.07 گرم بر مول |
| ظاهر | پودر یا بلور سفید بیبو |
| نقطه ذوب | حدود 287 درجهی سانتیگراد (با تصعید) |
| حلالیت در آب | کم؛ حدود 7 گرم در لیتر در 25 درجهی سانتیگراد |
| ثابتهای اسیدی | pKa حدود 3.0 و 4.4 |
| شرایط نگهداری | ظرف دربسته؛ جای خشک و خنک |
| صنایع مصرفکننده | پلیمر و لاستیک, رنگ و پوشش, غذا و نوشیدنی, کاغذ |
محبوب ترین محصولات
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.