کلرهگزیدین گلوکونات 20% (Chlorhexidine Gluconate)

کلرهگزیدین گلوکونات ۲۰٪ محلول آبی یک ضدعفونی‌کننده‌ی بی‌گوانیدی با طیف وسیع علیه باکتری‌های گرم‌مثبت و گرم‌منفی و برخی قارچ‌ها است. اثر باقی‌مانده‌ی طولانی دارد، یعنی روی پوست و مخاط می‌چسبد و تا ساعت‌ها فعال می‌ماند. در دهان‌شویه، محلول‌های ضدعفونی پوست و دست، صابون‌های ضدباکتری و برخی فرمول‌های بهداشتی استفاده می‌شود. مقدار مجاز آن در هر فرآورده بسته به نوع محصول و مقررات محلی تعیین می‌شود.

کاربردهای کلرهگزیدین گلوکونات 20%

• دهان‌شویه و بهداشت دهان: کنترل پلاک و التهاب لثه (معمولاً حدود ۰٫۱۲ تا ۰٫۲٪).
• ضدعفونی پوست: محلول‌های ضدعفونی دست و محل جراحی (در فرمول‌های دارویی).
• صابون و شوینده‌های ضدباکتری: افزودنی ضدمیکروب در مایع دستشویی.
• نگهدارنده‌ی آرایشی: کنترل میکروب در برخی محصولات شست‌وشو و مراقبتی طبق مقررات.
• دامپزشکی: ضدعفونی پستان و زخم در محصولات مجاز.
• ضدعفونی تجهیزات: ضدعفونی سطوح و ابزار به‌صورت رقیق.

روش استفاده و آماده‌سازی کلرهگزیدین گلوکونات 20%

• برای رسیدن به غلظت دلخواه، محلول ۲۰٪ را با آب مقطر یا آب نرم رقیق کنید؛ برای مثال ۱ میلی‌لیتر در ۹۹ میلی‌لیتر حدود ۰٫۲٪ می‌دهد.
• در فرمول مایع، آن را در پایان و در دمای زیر ۴۰ درجه به فاز آبی اضافه کنید و ملایم هم بزنید.
• مقدار نهایی را براساس نوع محصول و مقررات محلی تنظیم کنید.

نکات مصرف کلرهگزیدین گلوکونات 20%

• با سورفکتانت‌های آنیونی (مثل سولفات‌ها) و صابون‌ها ناسازگار است و رسوب می‌دهد؛ از سورفکتانت‌های غیریونی یا آمفوتر استفاده کنید.
• آب سخت و کلرید باعث کدورت یا رسوب می‌شود؛ از آب مقطر یا نرم استفاده کنید.
• با هیپوکلریت (سفیدکننده) واکنش می‌دهد و لکه‌ی قهوه‌ای می‌سازد.
• در pH بالای ۸ ناپایدار می‌شود؛ محدوده‌ی ۵ تا ۷ بهینه است.
• هر فرمول جدید را با آزمون چالش میکروبی (Challenge Test) بسنجید تا اثر نگهدارندگی تأیید شود.

نکات ایمنی کلرهگزیدین گلوکونات 20%

• غلظت ۲۰٪ برای چشم بسیار تحریک‌کننده است و می‌تواند آسیب جدی بزند؛ با عینک و دستکش کار کنید.
• تماس طولانی با پوست یا تنفس بخار/ذرات ریز را اجتناب کنید.
• برای آبزیان بسیار سمی است؛ از ورود به آب‌های طبیعی جلوگیری کنید.
• در موارد حساسیت (به‌ویژه در تماس تکراری) مصرف را قطع کنید. برگه‌ی ایمنی (SDS) را بخوانید.

کلرهگزیدین یا بنزالکونیوم کلراید؟

کلرهگزیدین اثر باقی‌مانده‌ی طولانی‌تر و جذب کمتر دارد و در دهان‌شویه و پوست رایج است اما با سورفکتانت آنیونی ناسازگار است. بنزالکونیوم کلراید برای ضدعفونی سطوح و مواردی که کاتیونی بودن مهم نیست ارزان‌تر است. برای ضدعفونی غیرپوستی و شوینده‌های قوی هیپوکلریت سدیم استفاده می‌شود؛ ولی با کلرهگزیدین مخلوط نکنید.

سؤالات متداول درباره‌ی کلرهگزیدین گلوکونات 20%

کلرهگزیدین گلوکونات چه کاربردی دارد؟

ضدعفونی پوست و دست، دهان‌شویه، صابون ضدباکتری و ضدعفونی تجهیزات.

غلظت مصرفی چقدر است؟

بسته به مصرف از ۰٫۱۲٪ در دهان‌شویه تا ۲ تا ۴٪ در ضدعفونی پوست؛ ۲۰٪ ماده‌ی مادر است.

چرا با شوینده‌ها رسوب می‌دهد؟

چون کاتیونی است و با سورفکتانت‌های آنیونی کمپلکس نامحلول می‌سازد.

آیا لکه‌ی دندان می‌دهد؟

مصرف طولانی دهان‌شویه می‌تواند لکه‌ی زرد/قهوه‌ای روی دندان بسازد.

با آب شهری رقیق شود؟

بهتر است آب مقطر یا نرم باشد تا کدورت ایجاد نشود.

کلرهگزیدین گلوکونات برای دهان خطرناک است؟

در غلظت‌های دهان‌شویه (حدود ۰٫۱۲ تا ۰٫۲٪) مجاز است؛ مصرف طولانی ممکن است رنگ دندان را تغییر دهد. ۲۰٪ فقط ماده‌ی اولیه است و مستقیم نباید مصرف شود.

مقدار مجاز در لوازم آرایشی چقدر است؟

براساس مقررات محلی تعیین می‌شود؛ در بسیاری مقررات مقدار بسیار کمتری از ۱٪ مجاز است.

فرق گریدها چیست؟

برای مصرف دارویی از گرید داروی دارای استاندارد استفاده کنید. این صفحه مخصوص گرید معرفی‌شده است؛ برای مصارف دارویی یا آزمایشگاهی با خلوص مشخص، گرید مربوط به همان مصرف را انتخاب کنید.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.