🔴 پودر روی صنعتی – غبار روی (Zinc Powder – Zinc Dust)

🔴 هشدار حمل و نگهداری: پودر روی ریز قابل اشتعال است و در تماس با اسید یا رطوبت گاز هیدروژن آزاد می‌کند؛ گرد آن با هوا می‌تواند مخلوط انفجاری بسازد. در ظرف دربسته و خشک، دور از شعله، جرقه، اسید و اکسیدکننده نگهداری شود. حمل و نگهداری نیازمند رعایت ضوابط مواد خطرناک است.

پودر روی یا غبار روی (Zinc Dust) ذرات بسیار ریز فلز روی است که به‌عنوان عامل احیاکننده، پوشش ضدخوردگی و منبع روی در صنایع مختلف مصرف می‌شود. روی از آهن فعال‌تر است و به همین دلیل روی سطح فولاد به‌عنوان آند قربانی عمل می‌کند و فولاد را از زنگ‌زدگی حفظ می‌کند؛ پایه‌ی رنگ‌های غنی از روی (Zinc-Rich Primer) همین ویژگی است. در شیمی و متالورژی هم احیاکننده‌ی ملایم و ارزانی است و برای رسوب‌دادن و بازیابی فلزات گران‌بها مثل طلا و نقره از محلول به کار می‌رود. این صفحه مخصوص گرید صنعتی است. اگر ترکیب‌های روی در حالت نمک می‌خواهید، کلرید روی و استات روی را ببینید.

کاربردهای پودر روی صنعتی

• رنگ‌های ضدخوردگی: پایه‌ی پرایمرهای غنی از روی برای محافظت از سازه‌های فولادی، مخازن و پل‌ها.
• فرایندهای معدنی: رسوب‌دادن طلا و نقره از محلول سیانیدی (فرایند مریل-کراو) و حذف ناخالصی‌ها در تصفیه‌ی محلول‌های روی.
• سنتز شیمیایی: عامل احیا در واکنش‌های آلی و معدنی (مثل احیای ترکیبات نیترو و واکنش کلمنسن).
• باتری و الکتروشیمی: ماده‌ی فعال آند در باتری‌های قلیایی و روی-هوا.
• پلیمر و لاستیک: ماده‌ی اولیه‌ی تولید اکسید روی و ترکیبات روی.
• پوشش‌های فلزی: گالوانیزه‌ی شرادایز و پوشش‌های مکانیکی.

روش استفاده و آماده‌سازی پودر روی صنعتی

• برای رنگ‌های غنی از روی، پودر را با نسبت وزنی فرمول (معمولاً درصد بالا) و کمک همزن کم‌سرعت در بایندر پخش کنید و رنگ را پیش از مصرف خوب هم بزنید، چون روی سنگین است و ته‌نشین می‌شود.
• در احیای شیمیایی، پودر را به‌تدریج و با کنترل دما به محیط اسیدی یا خنثی اضافه کنید؛ واکنش گرمازا است و گاز هیدروژن آزاد می‌کند.
• اندازه‌ی ذرات و درصد فلز روی را بر اساس کاربرد انتخاب کنید؛ ذرات ریزتر سطح واکنش بیشتر و فعالیت بالاتری دارند.

نکات مصرف پودر روی صنعتی

• پودر روی با رطوبت و اکسیژن به‌تدریج اکسید می‌شود و فعالیتش کم می‌شود؛ ظرف را دربسته و در محل خشک نگه دارید.
• در رنگ‌های حاوی روی، از ظرف دربسته و رنگ تازه‌ساخته استفاده کنید؛ در رنگ‌های آبی‌پایه روی با آب ممکن است گاز هیدروژن بسازد.
• درصد روی فلزی (و مقدار اکسید روی) مهم‌ترین مشخصه‌ی کیفی برای رنگ‌های ضدخوردگی است.

نکات ایمنی پودر روی صنعتی

• پودر روی در شرایط خاص قابل اشتعال و خودگرم‌شونده است و در تماس با آب یا اسید گاز هیدروژن قابل اشتعال آزاد می‌کند؛ از رطوبت، اسیدها، شعله و جرقه دور نگه دارید.
• آتش پودر روی را با آب خاموش نکنید؛ از ماسه‌ی خشک یا پودر خاموش‌کننده‌ی ویژه‌ی آتش فلزات (کلاس D) استفاده کنید.
• غبار آن هنگام ریخت و پخش تحریک‌کننده است و می‌تواند مخلوط انفجاری با هوا بسازد؛ از ابزار ضدجرقه و اتصال زمین استفاده کنید و ماسک گرد و غبار، عینک و دستکش بپوشید.
• برای آبزیان بسیار سمی است؛ از ریخته‌شدن در آب و محیط زیست جلوگیری کنید.

پودر روی یا اکسید روی؟

پودر روی فلز روی با ذرات ریز است و ویژگی اصلی‌اش احیاکنندگی و محافظت کاتدی فولاد است. اکسید روی (ترکیب سفید) فلزی نیست و کاربردش در لاستیک، سرامیک و رنگدانه‌ی سفید است و خاصیت احیاکننده ندارد. اگر نمک محلول روی لازم دارید کلرید روی یا استات روی مناسب‌تر است، و برای صابون فلزی و روان‌کار استئارات روی را ببینید.

سؤالات متداول درباره‌ی پودر روی صنعتی

پودر روی چه کاربردی دارد؟

پایه‌ی رنگ‌های ضدخوردگی غنی از روی، رسوب‌دادن طلا و نقره از محلول، احیاکننده در سنتز شیمیایی، باتری‌ها و تولید ترکیبات روی.

چرا روی از فولاد در برابر زنگ محافظت می‌کند؟

روی فعال‌تر از آهن است و در تماس با آن زودتر اکسید می‌شود؛ بنابراین مثل آند قربانی عمل می‌کند و فولاد دست‌نخورده می‌ماند.

پودر روی خطرناک است؟

بله؛ در تماس با آب یا اسید گاز هیدروژن قابل اشتعال می‌سازد و پودر ریز آن می‌تواند آتش‌زا باشد. باید دور از رطوبت و منابع جرقه نگهداری و با ابزار مناسب جابه‌جا شود.

آتش پودر روی را چطور خاموش کنیم؟

با ماسه‌ی خشک یا پودر مخصوص آتش فلزات (کلاس D). از آب و فوم استفاده نکنید.

فرق پودر روی صنعتی با گریدهای دیگر چیست؟

این صفحه مخصوص گرید صنعتی برای رنگ، متالورژی و سنتز صنعتی است. برای مصارف آزمایشگاهی با خلوص مشخص باید گرید آزمایشگاهی انتخاب شود.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.