اکسید کلسیم صنعتی – آهک زنده (Calcium Oxide)

اکسید کلسیم صنعتی (Calcium Oxide) یا آهک زنده با فرمول CaO از تکلیس سنگ آهک در دمای حدود ۹۰۰ تا ۱۱۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد به دست می‌آید. این ماده در تماس با آب واکنش شدید و گرمازایی انجام می‌دهد و به هیدروکسید کلسیم (آهک شکفته) تبدیل می‌شود. آهک زنده یکی از ارزان‌ترین و پرمصرف‌ترین مواد قلیایی صنعت است و در فولادسازی، تصفیه‌ی آب و پساب، ساختمان و صنایع شیمیایی نقش اساسی دارد. کیفیت آن با درصد CaO و واکنش‌پذیری سنجیده می‌شود.

کاربردهای اکسید کلسیم صنعتی

• معدن و فلزات: کمک‌ذوب در فولادسازی برای جذب ناخالصی‌ها و تشکیل سرباره.
• تصفیه‌ی آب و پساب: تنظیم pH، سختی‌گیری با آهک، حذف فسفات و فلزات سنگین و تثبیت لجن.
• ساختمان: تولید ملات و اندود آهکی و تثبیت خاک در راه‌سازی.
• صنایع شیمیایی: تولید هیدروکسید کلسیم، کاربید کلسیم و کربنات کلسیم رسوبی.
• تصفیه‌ی گاز: جذب گازهای اسیدی مانند دی‌اکسید گوگرد در دودکش‌ها.

روش استفاده و آماده‌سازی اکسید کلسیم صنعتی

• برای تهیه‌ی شیر آهک، آهک زنده را به‌تدریج به آب اضافه کنید؛ هرگز آب را یک‌باره روی توده‌ی آهک نریزید.
• واکنش با آب گرمای زیادی تولید می‌کند؛ از مخزن مقاوم در برابر حرارت و هم‌زدن مداوم استفاده کنید.
• مقدار مصرف در تصفیه‌ی آب را با آزمون جار و پایش pH تعیین کنید.

نکات مصرف اکسید کلسیم صنعتی

• واکنش‌پذیری آهک با آزمون شکفتن (افزایش دما در زمان معین) سنجیده می‌شود؛ آهک تازه واکنش‌پذیرتر است.
• آهک زنده رطوبت و دی‌اکسید کربن هوا را جذب می‌کند و به‌تدریج کیفیت خود را از دست می‌دهد؛ در بسته‌بندی کاملاً بسته نگهداری کنید.
• برای مصارفی که حرارت شکفتن مشکل‌ساز است، هیدروکسید کلسیم آماده گزینه‌ی مناسب‌تری است.
• ناخالصی‌هایی مانند منیزیم و سیلیس بر کارایی آن در فولادسازی اثر دارند.

نکات ایمنی و نگهداری اکسید کلسیم صنعتی

• خورنده است و به چشم آسیب جدی می‌زند و پوست را می‌سوزاند؛ از عینک کاملاً بسته، دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.
• گرمای حاصل از تماس با آب می‌تواند مواد قابل اشتعال مجاور را مشتعل کند؛ دور از آب و مواد اشتعال‌پذیر انبار شود.
• گرد آن مجاری تنفسی را به‌شدت تحریک می‌کند؛ از ماسک ضدگرد مناسب استفاده کنید.
• در صورت تماس با چشم، فوراً با آب فراوان شست‌وشو دهید و به پزشک مراجعه کنید.
• برگه‌ی ایمنی (SDS) را پیش از کار مطالعه کنید.

اکسید کلسیم، هیدروکسید کلسیم یا کربنات کلسیم؟

اکسید کلسیم قلیای قوی و واکنش‌پذیر است و در تماس با آب گرمای زیادی آزاد می‌کند. هیدروکسید کلسیم شکل شکفته‌ی آن است، کار با آن ایمن‌تر است و برای تصفیه‌ی آب و ساختمان آماده‌ی مصرف است. کربنات کلسیم ماده‌ی اولیه‌ی تولید آهک است و قلیاییت آن بسیار کمتر است.

سؤالات متداول درباره‌ی اکسید کلسیم صنعتی

تفاوت آهک زنده و آهک شکفته چیست؟

آهک زنده اکسید کلسیم است و با آب واکنش گرمازا دارد؛ آهک شکفته هیدروکسید کلسیم است که از واکنش آهک زنده با آب به دست می‌آید.

چرا آهک زنده با آب داغ می‌شود؟

واکنش اکسید کلسیم با آب به‌شدت گرمازاست و دمای مخلوط می‌تواند به بیش از ۱۰۰ درجه برسد.

آهک زنده در فولادسازی چه نقشی دارد؟

ناخالصی‌هایی مانند فسفر، گوگرد و سیلیس را جذب می‌کند و سرباره تشکیل می‌دهد.

آهک زنده را چگونه نگهداری کنیم؟

در بسته‌بندی کاملاً بسته، جای خشک و دور از آب و مواد قابل اشتعال.

واکنش‌پذیری آهک چگونه سنجیده می‌شود؟

با آزمون شکفتن که افزایش دمای مخلوط آهک و آب در زمان معین را اندازه می‌گیرد.

فرق این گرید با گریدهای دیگر چیست؟

این صفحه مخصوص گرید صنعتی است که برای فرایندهای تولیدی و مصارف صنعتی عرضه می‌شود و برای مصارف خوراکی، دارویی یا آرایشی مناسب نیست. برای این مصارف، گرید مخصوص همان کاربرد را انتخاب کنید.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.