🔴 کلسیم هیپوکلریت صنعتی – پرکلرین (Calcium Hypochlorite)

🔴 هشدار حمل و نگهداری: کلسیم هیپوکلریت اکسیدکننده‌ی قوی است؛ در تماس با مواد آلی، روغن و سوخت می‌تواند آتش بگیرد و با اسیدها و رطوبت زیاد گاز کلر سمی آزاد می‌کند. در ظرف دربسته، خشک و خنک، جدا از مواد آلی، اسید و سایر ترکیبات کلردار نگهداری شود. حمل و نگهداری نیازمند رعایت ضوابط مواد خطرناک است.

کلسیم هیپوکلریت (Ca(ClO)₂) که در بازار با نام پرکلرین یا «پودر کلر» شناخته می‌شود، پرمصرف‌ترین منبع جامد کلر فعال برای ضدعفونی و سفیدکردن است. برخلاف آب ژاول که محلول رقیق و ناپایدار است، این ماده به شکل گرانول یا پودر با کلر فعال حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد عرضه می‌شود؛ بنابراین حمل و نگهداری آن آسان‌تر است و در مدت طولانی قدرت ضدعفونی خود را بیشتر حفظ می‌کند. وقتی در آب حل شود، اسید هیپوکلرو آزاد می‌کند؛ همان ماده‌ای که باکتری، ویروس، جلبک و بیوفیلم را از بین می‌برد و رنگ‌ها و لکه‌ها را اکسید می‌کند. این صفحه مخصوص گرید صنعتی است و برای ضدعفونی استخر و آب، شوینده‌ها و سفیدکنندگی در صنایع نساجی و کاغذ مناسب است. اگر ضدعفونی با کلر قرص‌های کندحل مدنظر دارید، گزینه‌ی دیگر تری کلرو ایزوسیانوریک اسید (TCCA) است.

کاربردهای کلسیم هیپوکلریت صنعتی

• ضدعفونی استخر و آب: کلرزنی شوک (Shock) استخرها و جکوزی‌ها، از بین بردن جلبک و باکتری و پاک‌سازی آب کدر.
• تصفیه‌ی آب و فاضلاب: ضدعفونی مخازن و شبکه‌های آب صنعتی، سیستم‌های خنک‌کننده و برج‌های خنک‌کننده برای کنترل جلبک و بیوفیلم و ضدعفونی پساب.
• شوینده و ضدعفونی‌کننده: ماده‌ی اولیه‌ی پودرهای سفیدکننده و ضدعفونی‌کننده‌های سطوح در صنعت و بهداشت عمومی.
• نساجی: رنگ‌بری و سفیدکردن الیاف سلولزی مانند پنبه و کتان.
• صنایع کاغذ: سفیدکردن خمیر کاغذ و کنترل لجن و باکتری در سیستم‌های آب کارخانه.
• صنایع شیمیایی: عامل اکسیدکننده در تولید برخی ترکیبات آلی و معدنی.

روش استفاده و آماده‌سازی کلسیم هیپوکلریت صنعتی

• برای تهیه‌ی محلول، همیشه پودر را به آب اضافه کنید (نه آب را روی پودر) و در ظرف پلاستیکی یا شیشه‌ای جداگانه به‌آرامی هم بزنید.
• محلول غلیظ را چند دقیقه بگذارید ته‌نشین شود و فقط بخش زلال را به آب اصلی یا استخر وارد کنید؛ ذرات نامحلول ته ظرف مانده و نباید وارد مدار شوند.
• در استخر، بعد از کلرزنی سطح کلر آزاد را با کیت اندازه‌گیری کنید؛ محدوده‌ی معمول ۱ تا ۳ میلی‌گرم در لیتر و pH آب حدود ۷٫۲ تا ۷٫۸ است.

نکات مصرف کلسیم هیپوکلریت صنعتی

• کلسیم هیپوکلریت سختی کلسیم آب را کمی بالا می‌برد؛ در آب‌های سخت، مصرف پیوسته‌ی آن می‌تواند رسوب کلسیم ایجاد کند.
• رطوبت و گرما سرعت تجزیه‌ی ماده را زیاد می‌کنند؛ درِ بشکه را بعد از هر برداشت کاملاً ببندید و آن را در جای خنک نگه دارید.
• آن را هیچ‌وقت با کلر قرصی TCCA، اسیدها یا مواد آلی مخلوط نکنید و از ظرف و ابزار مشترک برای این مواد استفاده نکنید.
• برای حذف کلر باقی‌مانده‌ی پساب می‌توان از سدیم تیوسولفات استفاده کرد.

نکات ایمنی کلسیم هیپوکلریت صنعتی

• اکسیدکننده‌ی قوی است و در تماس با مواد آلی، روغن، چوب و پارچه می‌تواند باعث گرم‌شدن و آتش‌سوزی شود.
• در تماس با اسیدها گاز سمی کلر آزاد می‌کند و با آمونیاک و ترکیبات آمینی، کلرآمین‌های سمی تولید می‌کند؛ هرگز با آن‌ها مخلوط نکنید.
• پوست و چشم را می‌سوزاند و بلعیدن آن مضر است؛ از دستکش مقاوم، عینک ایمنی، ماسک مناسب گاز کلر و لباس محافظ استفاده کنید و در فضای تهویه‌شده کار کنید.
• برای آبزیان بسیار سمی است؛ از ریختن مستقیم آن در محیط زیست و آب‌های سطحی خودداری کنید.

کلسیم هیپوکلریت، TCCA یا آب ژاول؟

هر سه منبع کلر فعال‌اند و تفاوتشان در سرعت انحلال و پایداری است. کلسیم هیپوکلریت (۶۵ تا ۷۰ درصد کلر) سریع حل می‌شود و برای کلرزنی شوک و ضدعفونی سریع بهترین است. TCCA با بیش از ۹۰ درصد کلر فعال آهسته حل می‌شود و برای کلرزنی پیوسته‌ی استخر مناسب‌تر است. آب ژاول محلول آماده‌ی مصرف است ولی رقیق‌تر و ناپایدارتر است و حمل آن گران‌تر تمام می‌شود.

سؤالات متداول درباره‌ی کلسیم هیپوکلریت صنعتی

کلسیم هیپوکلریت همان پرکلرین است؟

بله؛ پرکلرین نام تجاری رایج کلسیم هیپوکلریت با کلر فعال حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است و بیشتر به شکل گرانول و پودر عرضه می‌شود.

پرکلرین چه فرقی با کلر قرصی دارد؟

پرکلرین پودر یا گرانول است، سریع حل می‌شود و برای شوک و ضدعفونی سریع به کار می‌رود. کلر قرصی (TCCA) آهسته حل می‌شود و برای نگه‌داشتن سطح کلر در استخر در طول زمان مناسب‌تر است.

چرا باید قبل از ریختن در استخر محلول بسازم؟

بخشی از پودر در آب حل نمی‌شود و اگر مستقیم ریخته شود می‌تواند روی کف و دیواره‌ی استخر لکه و آسیب ایجاد کند. بهتر است در ظرف جدا حل شود و فقط بخش زلال وارد آب شود.

کلسیم هیپوکلریت را چطور نگهداری کنم؟

در ظرف اصلی و دربسته، در جای خنک و خشک و دور از اسیدها، مواد آلی، روغن و کلر قرصی نگه دارید و از تماس آن با رطوبت جلوگیری کنید.

فرق کلسیم هیپوکلریت صنعتی با گریدهای دیگر چیست؟

این صفحه مخصوص گرید صنعتی است که برای ضدعفونی و سفیدکنندگی در تصفیه‌ی آب، شوینده و صنایع نساجی و کاغذ به کار می‌رود. برای کاربردهای خوراکی یا دارویی باید گرید مخصوص همان کاربرد انتخاب شود.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی در تب «توضیحات تکمیلی» آمده است.