ارتو کروزول | o-Cresol
ارتو کروزول (o-Cresol) با نام شیمیایی 2-Methylphenol و CAS Number 95-48-7، یکی از ایزومرهای متیلفنول با فرمول شیمیایی C7H8O است. این ترکیب آروماتیک بهصورت گرید for synthesis عرضه میشود و در سنتزهای آلی، تولید واسطههای شیمیایی و دارویی، و برخی کاربردهای آزمایشگاهی بهعنوان ماده اولیه یا حلال بهکار میرود. نقطه ذوب آن 29–31 °C و نقطه جوش آن 191 °C است.
معرفی علمی ارتو کروزول
ارتو کروزول با نام IUPAC برابر 2-Methylphenol و فرمول شیمیایی C7H8O، یک فنول آلکیلهشده است که در آن گروه متیل در موقعیت ارتو نسبت به گروه هیدروکسیل روی حلقه بنزن قرار دارد. این ترکیب با CAS Number 95-48-7 و EC Number 202-423-8 شناخته میشود و در منابع Sigma-Aldrich تحت عنوان o-Cresol for synthesis نیز فهرست شده است. جرم مولکولی این ماده 108.14 g/mol است و در شرایط نزدیک به دمای اتاق، به دلیل نقطه ذوب 29–31 °C، میتواند به صورت جامد کریستالی یا نیمهجامد مشاهده شود.
ارتو کروزول از نظر شیمیایی یک فنول با اسیدیته ضعیف است و همین ویژگی، همراه با حضور همزمان گروه هیدروکسیل و متیل، آن را به یک واسطه مناسب در سنتزهای انتخابپذیر آلی تبدیل میکند. این ماده در مقایسه با سایر ایزومرهای کروزول یعنی m-Cresol و p-Cresol، رفتار فیزیکوشیمیایی و الگوی جانشینی متفاوتی دارد و همین موضوع در انتخاب آن برای مسیرهای سنتزی مشخص اهمیت دارد.
نامهای رایج در بازار ایران
در بازار مواد شیمیایی ایران، ارتو کروزول معمولاً با نامهای زیر شناخته میشود:
- o-Cresol
- 2-Methylphenol
- 2-Hydroxytoluene
- اُرتو-کروزول
- 2-متیلفنول
استفاده از این نامها در برگههای فنی، سفارشگذاری آزمایشگاهی و تطبیق با اسناد ایمنی اهمیت دارد، زیرا این ترکیب ممکن است با ایزومرهای دیگر خانواده کروزول اشتباه گرفته شود.
کاربردهای مهم آزمایشگاهی و صنعتی
ارتو کروزول یک ماده واسطه مهم در سنتز آلی و شیمی صنعتی است. مهمترین کاربردهای آن شامل موارد زیر است:
- سنتز ترکیبات آلی: بهعنوان ماده اولیه یا واسطه در تولید مشتقات فنولی، ترکیبات آروماتیک جانشیندار و محصولات حدواسط.
- صنایع دارویی: در مسیر سنتز برخی ترکیبات دارویی و حدواسطهای دارویی که به الگوی جانشینی فنولی-متیلی نیاز دارند.
- تولید مواد شیمیایی تخصصی: در ساخت برخی آنتیاکسیدانها، رزینها و ترکیبات پایه شیمیایی.
- کاربرد آزمایشگاهی: بهعنوان معرف در واکنشهای آلی، بررسی مکانیسمهای جانشینی الکتروندوست و آمادهسازی مشتقات فنولی.
- حلال یا محیط واکنش در برخی فرآیندها: به دلیل ویژگیهای آروماتیک و قطبیت متوسط، در برخی سیستمهای شیمیایی خاص مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگیهای فیزیکوشیمیایی مهم
ارتو کروزول مایعی با بوی فنولی مشخص است که در دمای پایینتر از نقطه ذوب، بهصورت جامد یا نیمهجامد ظاهر میشود. طبق دادههای Sigma-Aldrich، نقطه ذوب این ماده 29–31 °C و نقطه جوش آن 191 °C است. این بازه ذوب نشان میدهد که رفتار فازی ماده به دمای محیط حساس است و در انبارش و نمونهبرداری باید به این موضوع توجه شود.
این ترکیب در آب حلالیت محدودی دارد، اما در حلالهای آلی متداول مانند اتانول، اتر و کلروفرم بهخوبی حل میشود. چگالی آن حدود 1.05 g/cm3 است. حضور گروه هیدروکسیل، واکنشپذیری فنولی را ایجاد میکند و حضور گروه متیل، خواص الکترونی حلقه آروماتیک را تعدیل میکند. همین ترکیب ساختاری، ارتو کروزول را برای بسیاری از مراحل سنتزی به مادهای کاربردی تبدیل کرده است.
هشدارهای ایمنی و شرایط نگهداری
ارتو کروزول مادهای خورنده، سمی و محرک است و تماس مستقیم با آن باید با دقت کنترل شود. تماس با پوست و چشم میتواند باعث آسیب شیمیایی شود و استنشاق بخارات آن نیز خطرناک است. در کار با این ماده استفاده از دستکش مقاوم در برابر مواد شیمیایی، عینک ایمنی، روپوش آزمایشگاهی و هود شیمیایی الزامی است.
از نظر نگهداری، این ماده باید در ظرف دربسته، در محیط خشک، خنک و دور از نور و هوا نگهداری شود. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض هوا میتواند باعث تغییر رنگ و اکسیداسیون سطحی شود. ارتو کروزول باید دور از منابع حرارتی، شعله و مواد اکسیدکننده قوی انبار شود. به دلیل ماهیت فنولی و سمیت بالا، مدیریت پسماند آن نیز باید مطابق دستورالعمل مواد خطرناک انجام شود.
ویژگیها:
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.