آلومینیوم آمونیوم سولفات (زاج آمونیوم) – ALUMINIUM AMMONIUM SULPHATE

آلومینیوم آمونیوم سولفات یا زاج آمونیوم (Ammonium Alum) با فرمول NH4Al(SO4)2·12H2O، نمکی دوگانه، سفید و شفاف است که در آب به خوبی حل می‌شود. گرید بیولوژی مولکولی (Molecular Biology Grade) این محصول دارای خلوص شیمیایی بسیار بالاست و فاقد فلزات سنگین (مانند آهن) و ناخالصی‌های نامحلول است. کاربرد اصلی و سنتی آن در آزمایشگاه‌های هیستولوژی و سیتولوژی به عنوان یک دندانه (Mordant) قدرتمند در تهیه محلول‌های رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین (مانند هماتوکسیلین هریس یا ارلیش) است. یون آلومینیوم (Al3+) با تشکیل کمپلکس با رنگ هماتین و اسیدهای نوکلئیک (DNA/RNA)، باعث اتصال محکم و اختصاصی رنگ به هسته سلول شده و رنگ آبی/بنفش شفافی ایجاد می‌کند که در زیر میکروسکوپ به خوبی قابل تشخیص است.

در بیوشیمی و خالص‌سازی پروتئین، از این نمک برای کریستالیزاسیون پروتئین‌ها استفاده می‌شود؛ یون‌های سولفات و آمونیوم با کاهش حلالیت پروتئین (Salting out)، باعث تشکیل بلورهای خالص آنزیمی می‌شوند. همچنین به عنوان یک عامل لخته‌ساز (Flocculating agent) بسیار کارآمد در تصفیه آب‌های آزمایشگاهی برای حذف ذرات معلق، کلوئیدها و باکتری‌ها کاربرد دارد. در ایمونولوژی، به عنوان ادجوانت (Adjuvant) در تهیه آنتی‌ژن‌ها برای تحریک پاسخ ایمنی در حیوانات آزمایشگاهی استفاده می‌شود.

کاربردها و مصارف

• تهیه محلول‌های رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین برای رنگ کردن هسته سلول (Nuclear Stain).
• تخلیص و کریستالیزاسیون آنزیم‌ها و پروتئین‌ها.
• تهیه بافرهای دندانه در تکنیک‌های هیستوشیمی.
• لخته‌سازی و شفاف‌سازی محلول‌های بیولوژیکی و آب.
• استفاده به عنوان ادجوانت در تحقیقات ایمونولوژی.

نکات ایمنی

• خلوص: گرید Mol Bio فاقد آلودگی‌های یونی مزاحم است که در رنگ‌آمیزی تداخل ایجاد کنند.
• حلالیت: در آب گرم بسیار محلول است اما در آب سرد حلالیت کمتری دارد.
• ایمنی: نسبتاً بی‌خطر است اما بلعیدن مقدار زیاد آن مضر است.
• نگهداری: در جای خشک و خنک (در هوای خشک ممکن است آب تبلور خود را از دست بدهد).