سیانوکوبالامین (ویتامین B12) – CYANOCOBALAMIN (Vitamin B12)

سیانوکوبالامین (Cyanocobalamin) یا ویتامین B12، پیچیده‌ترین ویتامین محلول در آب است که حاوی عنصر فلزی کبالت در مرکز یک حلقه کورین می‌باشد. اگرچه گیاهان عالی (Higher Plants) به طور طبیعی قادر به سنتز ویتامین B12 نیستند و نیاز متابولیکی مستقیمی به آن ندارند (برخلاف حیوانات)، اما تحقیقات در زمینه کشت بافت گیاهی نشان داده است که افزودن این ویتامین به محیط کشت می‌تواند اثرات مثبت قابل توجهی بر رشد، تمایز و سلامت بافت‌های گیاهی داشته باشد. مکانیسم دقیق اثر B12 در گیاهان هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما شواهد نشان می‌دهد که این مولکول می‌تواند به عنوان کوفاکتور در واکنش‌های انتقال گروه متیل (Methylation) و بازآرایی اسکلت کربنی نقش داشته باشد. به طور خاص، ویتامین B12 در متابولیسم اسیدهای نوکلئیک و پروتئین‌ها دخیل است و می‌تواند سنتز DNA و تقسیم سلولی را در بافت‌های مریستمی و کالوس‌های در حال رشد سریع، تقویت کند.

در پروتکل‌های پیشرفته کشت بافت، سیانوکوبالامین اغلب به عنوان یک مکمل اختیاری اما مفید به محیط‌های پایه (مانند MS) اضافه می‌شود تا از بروز ناهنجاری‌های رشدی جلوگیری کرده و بنیه (Vigor) گیاهچه‌ها را افزایش دهد. این ویتامین همچنین دارای خواص آنتی‌اکسیدانی است و می‌تواند به گیاه در مقابله با تنش‌های اکسیداتیو ناشی از شرایط آزمایشگاهی (in vitro) کمک کند. پایداری شیمیایی فرم سیانوکوبالامین نسبت به سایر فرم‌های B12 (مانند متیل‌کوبالامین) بیشتر است، که آن را برای استفاده در محیط‌های کشت که نیاز به اتوکلاو یا نگهداری طولانی‌مدت دارند، مناسب می‌سازد.

کاربردها و مصارف

• مکمل تقویتی در محیط‌های کشت بافت گیاهی برای بهبود نرخ رشد.
• تحقیقات بر روی متابولیسم تک‌کربنه و متیلاسیون در گیاهان.
• افزایش باززایی (Regeneration) در گونه‌های سخت‌ریشه‌زا.
• بررسی برهم‌کنش‌های گیاه و میکروارگانیسم‌های همزیست.

نکات ایمنی

• حساسیت نوری: به شدت به نور حساس است و فوتولیز می‌شود (محلول باید در تاریکی و ظروف کهربایی نگهداری شود).
• پایداری: در pH خنثی پایدار است اما در محیط‌های اسیدی یا قلیایی شدید تجزیه می‌شود.
• نگهداری: در یخچال (۲-۸ درجه) و دور از نور.